Trump: Amerykanie 300 lat temu byli na Grenlandii. Prawda czy fałsz?

„Mówią, że Dania była tam 300 lat temu, albo coś koło tego, z łodzią. Cóż, my też byliśmy tam z łodziami, jestem pewien” („They say that Denmark was there 300 years ago or something with a boat. Well, we were there with boats too, I’m sure.” . To powiedział prezydent USA Donald Trump na temat Grenlandii. Czy faktycznie Amerykanie (a może nawet Indianie) trzy wieki temu przypływali swymi łódkami do odległej o tysiące kilometrów Grenlandii?  SPRAWDZAMY!

Wypowiedź Donalda Trumpa, pochodzi z jego komentarzy na temat Grenlandii (grudzień 2015) wygłoszonych w kontekście mianowania specjalnego wysłannika USA do tej wyspy. Trump powtórzył swoje zainteresowanie przejęciem kontroli nad Grenlandią (autonomicznym terytorium Danii), argumentując to względami bezpieczeństwa narodowego USA. Powiedział to, uzasadniając potrzebę „ochrony” Grenlandii, która według niego ma małą populację i brak własnej armii. Nie wspomniał jednak o minerałach czy zasobach naturalnych jako głównym powodzie, choć w przeszłości (w 2019 r.) proponował kupno Grenlandii z powodów strategicznych i ekonomicznych.

 Trump mówi szybciej niż myśli. Mówi co mu ślina na język przyniesie i wiele rzeczy mu się wydają, nie ma potwierdzenia w faktach. Dlatego MagazynSeniora.pl postanowił sprawdzić jego najnowszą rewelację. Kto niby przypływał na Grenlandię, w czasie gdy kształtowała się rzeczywistość Ameryki? Czyżby Trump powoływał się na rdzennych mieszkańców czyli Indian?

Amerykanie na Grenlandii. Na jakiej podstawie Trump tak twierdzi?

Trump nie podał żadnych konkretnych historycznych faktów ani źródeł w tej wypowiedzi – to raczej luźna retoryka, mająca na celu podkreślenie, że USA mają rzekomo równie „długą” historię obecności na Grenlandii co Dania, co miałoby uzasadniać amerykańskie roszczenia. Historycznie jednak jego słowa zawierają błędy lub uproszczenia.

Duńska obecność „300 lat temu z łodzią”

Dania formalnie rozpoczęła nowoczesną kolonizację Grenlandii w 1721 r., kiedy misjonarz Hans Egede założył pierwszą stałą osadę w imieniu Królestwa Danii-Norwegii. To faktycznie około 300 lat temu (od licząc od obecnego roku 2025 r.). Wcześniej Norsowie (Wikingowie z terenów dzisiejszej Norwegii, Danii i Islandii) osiedlili się na Grenlandii pod wodzą Erika Rudego w 986 r., ale ich kolonia zniknęła w XV wieku. Trump mógł mieszać te okresy lub odnosić się do XVIII-wiecznej eksploracji duńskiej.

Amerykańska obecność „z łodziami”

Nie ma dowodów na to, by USA (lub ich poprzednicy) mieli kolonie czy stałą obecność na Grenlandii 300 lat temu. Możliwe, że Trump odnosi się do amerykańskich wielorybników i eksploratorów z XIX wieku, którzy odwiedzali wody wokół Grenlandii, lub do baz wojskowych USA założonych podczas II wojny światowej (np. Thule Air Base w 1943 r., która istnieje do dziś). Jednak to nie równa się kolonizacji i na pewno nie było to trzy wieki temu. W rzeczywistości Grenlandia pozostaje pod duńską suwerennością, a Trumpa pomysł jest odrzucany przez Danię jako absurdalny.

Podstawa wypowiedzi prezydenta USA wydaje się czysto polityczna i retoryczna. Trump używa tego, by budować narrację o „ochronie” Grenlandii przed wpływami np. Chin czy Rosji, bez solidnych historycznych argumentów. Krytycy nazywają to nonsensem lub błędem w liczeniu lat (np. mylenie 300 lat z 1000-letnią historią norweską).

Czy Indianie z Ameryki przypływali na Grenlandię?

Tak, rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej (w szerokim sensie, w tym grupy arktyczne) dotarli do Grenlandii, choć niekoniecznie „Indianie” w potocznym znaczeniu (jak plemiona z kontynentalnych USA, np. Apacze czy Irokezi). Chodzi tu głównie o Inuitów (zwanych też Eskimosami), którzy są częścią rdzennych ludów Ameryki:

Migracja Inuitów (kultura Thule)

Około 1200–1300 r. n.e. przodkowie dzisiejszych Grenlandczyków (Greenlandic Inuit) migrowali z Alaski przez północną Kanadę (np. Archipel Arktyczny) do Grenlandii. Używali łodzi (kayaków i umiaków) oraz sań, by pokonywać lód i morze. Dotarli tam mniej więcej w tym samym czasie, co Norsowie (Wikingowie) utrzymywali swoje osady, ale te dwie grupy miały ograniczony kontakt – Inuici ostatecznie wyparli lub przyczynili się do upadku norweskich kolonii.

Wcześniejsze kultury

Przed Inuitami Grenlandię zasiedlały inne grupy paleo-arktyczne (np. kultura Dorset czy Saqqaq), które też pochodziły z Ameryki Północnej i przybyły tysiące lat wcześniej (ok. 2500–800 p.n.e.). Te migracje odbywały się drogą lądowo-morską przez Cieśninę Baffina i Morze Labradorskie.

Kontakty z Wikingami

Norsowie z Grenlandii mieli spotkania z rdzennymi ludami Ameryki Północnej podczas wypraw do Vinlandu (dzisiejsza Nowa Fundlandia w Kanadzie), gdzie spotykali „Skrælingów” – termin na rdzennych mieszkańców, prawdopodobnie przodków Inuitów lub innych grup Beothuk/Mi’kmaq. Istnieją też dowody genetyczne (np. w DNA Islandczyków), sugerujące mieszane małżeństwa między Norsami a rdzennymi Amerykanami.

Jeśli „Indianie” oznacza specyficznie plemiona z południowej Ameryki Północnej, to nie – nie ma dowodów na ich podróże na Grenlandię. Ale w kontekście arktycznym – tak, rdzenni Amerykanie (Inuici) nie tylko przypływali, ale i osiedlili się tam na stałe, stanowiąc dziś większość populacji Grenlandii.

Zatem czy przywódcza USA miał rację i co konkretnie miał na mysli? Na to pytanie niech każdy czytelnik odpowie sobie sam.

Amerykanie na Grenlandii: (c) MagazynSeniora.pl / GR

Zobacz też: 
> Życie w USA. Prawda o dzisiejszych Stanach
> Przyszłość Polski według Normana Daviesa. Będziemy potęgą?